Overbelasting of een acute blessure: wat is het verschil?

Tijdens het sporten kan een blessure op verschillende manieren ontstaan. Soms voel je tijdens een sprint, sprong of onverwachte beweging direct dat er iets misgaat. In andere gevallen begint het met een lichte irritatie die na iedere training iets duidelijker aanwezig is.

Het verschil tussen een acute sportblessure en overbelasting is niet altijd direct duidelijk. Toch is het belangrijk om de signalen te herkennen. De manier waarop een klacht ontstaat, kan helpen om te bepalen hoe je ermee omgaat en hoe je de belasting het beste kunt aanpassen.

WAT IS HET VERSCHIL TUSSEN OVERBELASTING EN EEN ACUTE BLESSURE?

Het belangrijkste verschil zit in het moment waarop de klacht ontstaat. Een acute blessure ontstaat plotseling door één specifieke beweging, val, botsing of ander moment. Je kunt vaak precies aangeven wanneer het misging. Bij overbelasting ontwikkelt de klacht zich geleidelijk. Het lichaam krijgt gedurende een langere periode meer belasting te verwerken dan waar het op dat moment voldoende van kan herstellen. Hierdoor kunnen klachten geleidelijk ontstaan of toenemen.

WANNEER PAST EEN KLACHT BIJ EEN ACUTE SPORTBLESSURE?

Bij een acute sportblessure kun je meestal precies aanwijzen wanneer de klacht begon. Tijdens een sprint schiet het bijvoorbeeld in je bovenbeen, je klapt tijdens het landen door je enkel of je valt tijdens het fietsen op je schouder. De pijn is vaak direct aanwezig en kan ervoor zorgen dat je niet verder kunt sporten. Afhankelijk van het soort blessure kunnen er snel zwelling, verkleuring of bewegingsbeperkingen ontstaan.
Kenmerken die vaker passen bij een acute blessure zijn:

• plotselinge, scherpe pijn tijdens een beweging;
• een duidelijk moment waarop de klacht ontstond;
• zwelling of een blauwe plek;
• minder kracht of bewegingsvrijheid;
• niet of nauwelijks kunnen doortrainen;
• moeite met staan, lopen of steunen op het aangedane lichaamsdeel.

Een lichte verzwikking hoeft niet direct een ernstige blessure te betekenen. Kun je een lichaamsdeel echter niet meer belasten, neemt de zwelling snel toe of staat een gewricht zichtbaar anders? Laat de klacht dan zo snel mogelijk beoordelen door een arts of andere zorgprofessional.

WANNEER PAST EEN KLACHT BIJ OVERBELASTING?

Overbelasting ontstaat meestal niet tijdens één duidelijk moment. De klacht bouwt zich langzaam op over meerdere trainingen, dagen of weken. In het begin merk je misschien alleen een lichte irritatie na het sporten. Denk aan een zeurende knie na het hardlopen, een gevoelige achillespees na meerdere looptrainingen of een schouder die sneller vermoeid raakt tijdens krachttraining. Omdat de pijn aanvankelijk vaak weer wegtrekt, blijven veel sporters op dezelfde manier doortrainen. Na verloop van tijd kan de klacht echter eerder tijdens de training ontstaan, langer aanwezig blijven of steeds terugkeren bij dezelfde beweging.

SIGNALEN DIE VAKER PASSEN BIJ OVERBELASTING

• zeurende of doffe pijn;
• stijfheid aan het begin van een training;
• pijn die tijdens de warming-up tijdelijk vermindert;
• klachten die na het sporten terugkomen;
• steeds eerder pijn bij dezelfde inspanning;
• afname van kracht, snelheid of bewegingsvrijheid;
• een gevoelige plek zonder duidelijk blessuremoment.

HOE ONTSTAAT OVERBELASTING?

Overbelasting ontstaat wanneer de trainingsbelasting tijdelijk groter is dan wat je lichaam kan verwerken. Dat betekent niet automatisch dat je te veel sport. Ook een plotselinge verandering in training kan voldoende zijn om klachten te veroorzaken. Factoren die kunnen bijdragen zijn:

• te snel meer kilometers maken;
• de trainingsintensiteit plotseling verhogen;
• meerdere zware trainingen kort achter elkaar plannen;
• onvoldoende slaap of hersteltijd;
• trainen met vermoeide spieren;
• een nieuwe sport of beweging toevoegen;
• slecht passende schoenen of materiaal gebruiken;
• onvoldoende kracht of stabiliteit voor de gevraagde belasting.

Ook een combinatie van kleine veranderingen kan voor problemen zorgen. Een extra training, een zwaarder gewicht en minder slaap lijken afzonderlijk misschien geen groot verschil te maken, maar samen kunnen ze de belastbaarheid van het lichaam overschrijden.

KUN JE DOORSPORTEN MET PIJN?

Niet iedere lichte pijn betekent dat je direct volledig moet stoppen. Het is wel belangrijk om te kijken hoe de klacht reageert op beweging. Wordt de pijn tijdens het sporten steeds erger, verandert je techniek of blijft de klacht na de training langer aanwezig? Dan is dat meestal een teken dat de belasting op dat moment te hoog is.
Bij klachten die passen bij overbelasting kan het helpen om de belasting tijdelijk aan te passen. Welke aanpassing passend is, hangt af van de klacht. Je kunt bijvoorbeeld de trainingsduur verkorten, het gewicht verlagen of kiezen voor een bewegingsvorm waarbij je de pijnlijke plek minder belast.
Bij een acute blessure is het meestal verstandig om de activiteit direct te stoppen en eerst te beoordelen wat er aan de hand is. Bij plotselinge scherpe pijn, instabiliteit of functieverlies is het verstandig de activiteit te stoppen. Doortrainen kan de klacht mogelijk verergeren.

WAAROM TIJDIG LATEN BEOORDELEN BELANGRIJK IS

Een sportklacht laten beoordelen betekent niet automatisch dat je een ernstige blessure hebt. Een fysiotherapeut, sportarts of huisarts kan helpen om te bepalen waar de klacht vandaan komt en welke belasting op dat moment verantwoord is. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de plek waar het pijn doet. Ook je trainingsopbouw, herstel, bewegingspatroon, kracht en mobiliteit kunnen een rol spelen.
Een tijdige beoordeling kan helpen voorkomen dat je wekenlang blijft wisselen tussen te hard doortrainen en volledige rust. Bij zowel overbelasting als een acute blessure kan een passende balans tussen belasting en herstel een belangrijke rol spelen.

HERSTEL VRAAGT MEER DAN ALLEEN RUST

Rust kan ervoor zorgen dat pijn en irritatie tijdelijk afnemen, maar neemt de oorzaak van een blessure niet altijd weg. Wanneer je daarna direct terugkeert naar dezelfde trainingsbelasting, kan de klacht opnieuw ontstaan. Afhankelijk van de klacht kan een terugkeer naar sport bijvoorbeeld bestaan uit:

• de belasting tijdelijk aanpassen;
• kracht en stabiliteit opbouwen;
• werken aan mobiliteit;
• voldoende herstelmomenten inplannen;
• de trainingsintensiteit geleidelijk verhogen;
• regelmatig controleren hoe het lichaam reageert.

De exacte aanpak verschilt per klacht en per sporter. Iemand die herstelt van een enkelverzwikking heeft een andere opbouw nodig dan een hardloper met langdurige knieklachten.

Het lichaam kan al vroeg signalen geven dat de belasting te hoog wordt. Een stijf gevoel, terugkerende irritatie of afnemende prestaties lijken misschien onschuldig, maar kunnen een eerste waarschuwing zijn. Door de trainingsbelasting op tijd aan te passen, geef je het lichaam de ruimte om te herstellen. Blijft de pijn aanhouden, wordt de klacht erger of weet je niet goed welke bewegingen verantwoord zijn? Laat de klacht dan beoordelen door een zorgprofessional.

Deze informatie is niet bedoeld als vervanging voor medisch advies, een diagnose of behandeling. Heb je aanhoudende of ernstige klachten, twijfel je over de oorzaak of kun je een lichaamsdeel niet normaal gebruiken of belasten? Raadpleeg dan een arts, fysiotherapeut of andere gekwalificeerde zorgprofessional.

Over de auteur:

Bij U-Sport delen we onze passie voor sport en herstel. In onze blogs vind je praktische tips, productadvies en inspiratie om beter te presteren, sneller te herstellen en met plezier te blijven sporten, of je nu amateur of topsporter bent.