Kevin Spithorst legt uit: nekpijn bij het fietsen

Nekpijn komt veel voor en wordt vaak in verband gebracht met een slechte (thuis)werkplek. Urenlang werken aan een geïmproviseerd bureau, gezeten op een eetkamerstoel en turend naar een beeldscherm: voor veel mensen is dit herkenbaar. Deze veranderde werksituatie en suboptimale houding zorgen ervoor dat klachten aan de nek, schouders en onderrug vaker optreden. Maar nekpijn ontstaat zelden door één enkele oorzaak. Zeker bij sporters en fietsers spelen vaak meerdere factoren een rol.

Nekpijn valt binnen de top 10 gezondheidsproblemen met grote ziektelast en 70% van de algemene bevolking ervaart wel eens een periode van pijn in de nek.

NEKPIJN: MEER DAN ALLEEN JE WERKHOUDING

Het lijkt logisch om nekklachten volledig toe te schrijven aan een (thuis)werkplek, maar dat is vaak slechts een deel van het verhaal. Uit de KNGF-richtlijnen voor fysiotherapeuten blijkt dat:

• ongeveer 70% van de mensen ooit nekpijn ervaart;
• bij 50–85% de klachten binnen 1 tot 5 jaar terugkeren;
• nekpijn het meest voorkomt rond de leeftijd van 45 jaar.

Deze cijfers laten zien dat het beloop van nekpijn niet altijd vanzelf gunstig is. Normaal gesproken herstelt nekpijn binnen zes weken. Maar wanneer klachten langer aanhouden, bijvoorbeeld na enkele maanden of zelfs jaren, is het belangrijk om verder te kijken dan alleen houding of belasting. Als fysiotherapeut brengen we dan de zogeheten prognostische factoren in kaart: factoren die het herstel van je nekpijn kunnen vertragen of klachten in stand kunnen houden.

BELANGRIJKE PROGNOSTISCHE FACTOREN

HOGE MATE VAN PIJN

Ervaar je veel nekklachten, zonder dat er sprake is van duidelijke weefselschade, dan kan dit wijzen op een verstoord pijnsysteem. Het lichaam is dan extra gevoelig geworden voor prikkels. In zulke gevallen kunnen beweging, goede uitleg over pijn en eventueel begeleiding door een (manueel) fysiotherapeut bijdragen aan het herstel.

REGELMATIG FIETSEN EN FIETSHOUDING

Bij regelmatig fietsen staat het hoofd langdurig iets achterover. Deze houding kan zorgen voor een lichte verminderde doorbloeding (ischemie) van spieren en pezen in de nek- en schouderregio. Dit kan leiden tot een verhoogde sensitisatie, oftewel gevoeligheid, in dit gebied. Een bikefit of dynamische fietspositie-analyse kan helpen om de belasting beter te verdelen en klachten te verminderen of te voorkomen.

LEEFTIJD EN MENTALE FACTOREN

Over het algemeen geldt: hoe jonger iemand is, hoe sneller het herstel. Maar leeftijd is niet de enige bepalende factor. Uit onderzoek blijkt dat psychologische factoren een grote invloed hebben op het herstel van nekpijn, zoals:

• stress
• pijn-gerelateerde angst
• passieve coping
• piekeren of catastroferen

Deze factoren spelen niet alleen een rol bij nekklachten, maar ook bij andere orthopedische aandoeningen.

EERDERE PERIODES VAN NEKPIJN

Heb je eerder nekpijn gehad, dan kan het pijnsysteem hier gevoeliger voor zijn geworden. Het brein “herinnert” zich eerdere pijnervaringen, waardoor het systeem sneller in een verhoogde staat van paraatheid kan komen bij nieuwe belasting.

KIJK VERDER DAN HOUDING ALLEEN

Langdurige houdingen, zoals bij werken of fietsen, hebben zeker invloed op het risico op nekpijn. Maar sta ook stil bij andere onderliggende factoren, zoals:

• hoge werkdruk
• weinig invloed op je werk
• stress
• hoge eisen aan jezelf

Deze factoren kunnen het herstel vertragen, zelfs wanneer de fysieke belasting beperkt lijkt. Een bredere kijk op nekpijn helpt om niet alleen klachten te verminderen, maar ook terugkeer ervan te voorkomen.

Nekpijn is zelden het gevolg van één enkele oorzaak. Zeker bij sporters en fietsers is het vaak een samenspel van houding, belasting, eerdere klachten en mentale factoren. Door verder te kijken dan alleen de plek waar de pijn wordt gevoeld, ontstaat ruimte voor duurzaam herstel. Blijven klachten langer aanhouden of keren ze regelmatig terug, dan is het verstandig om het totaalplaatje in kaart te brengen. Met de juiste begeleiding, inzicht in belastbaarheid en aandacht voor beïnvloedbare factoren kun je actief werken aan herstel én het verminderen van toekomstige klachten. Zo houd je niet alleen je nek, maar je hele bewegingsapparaat gezond en belastbaar, in het dagelijks leven én tijdens het sporten.

Over de auteur:

Kevin is al jaren werkzaam als fysio- en manueeltherapeut en verbonden aan verschillende professionele schaatsploegen en wielerteams. Hij heeft zijn eigen onderneming BikeFitLab gestart waarbij hij wielrenners en andere fietsers helpt met fysiotherapeutische dynamische fietspositie-analyses. Als professional op dit gebied helpt Kevin fietsers bij het aanpassen van hun fietspositie om hierdoor klachten te verminderen.