Linda Swart legt uit: de impact van een energietekort op sportprestaties

Verstoord eetgedrag is een gevoelig, maar belangrijk onderwerp binnen de sport. Af en toe delen sporters hun persoonlijke verhaal in de media, maar wat zichtbaar wordt is vaak slechts een klein deel van een groter probleem. Hoewel exacte cijfers ontbreken, weten we dat verstoord eetgedrag vaker voorkomt bij vrouwen en binnen sporten waar gewicht, uiterlijk of prestatievoordeel een grote rol spelen, zoals judo, turnen, hardlopen of wielrennen.

Als sportdiëtist is het essentieel om hier alert op te zijn: een langdurig te lage energie-inname heeft namelijk directe gevolgen voor zowel gezondheid als sportprestatie.

WAT IS RED-S?

RED-S staat voor Relative Energy Deficiency in Sport. Dit betekent dat je lichaam te weinig energie binnenkrijgt in verhouding tot wat je verbruikt. Simpel gezegd: je traint (of beweegt) meer dan je eet. Dit kan gebeuren als je trainingen zwaarder of langer worden, maar je je voeding niet aanpast. Ook een langdurig lage energie-inname (soms onbewust) kan leiden tot een energietekort. Dit is niet altijd een eetstoornis, maar het kan een serieus risico vormen.

Wanneer je lichaam te weinig energie heeft, kan dit invloed hebben op hoe je je voelt en presteert. Je herstelt minder goed, bent sneller vermoeid en kunt vaker ziek of geblesseerd raken. Op de lange termijn kan dit ook gevolgen hebben voor je botten, je hormoonhuishouding en je algehele gezondheid. Bij vrouwen kan de menstruatie verstoord raken en bij jonge sporters kan de groei achterblijven.

HOE HERKEN JE VERSTOORD EETGEDRAG BIJ SPORTERS?

Verstoord eetgedrag kun je herkennen aan aantal signalen. Dit zijn een aantal voorbeelden, maar er zijn er meer.

• Constant bezig zijn met calorieën tellen of voeding controleren.
• Extreem ‘gezond’ eten en strikte regels rondom voeding.
• Schuldgevoel ervaren na het eten van iets wat als ongezond wordt gezien.
• Regelmatig vermoeid, lusteloos, humeurig of neerslachtig zijn.
• Een negatief zelfbeeld of ontevredenheid over het eigen lichaam.
• Sociale situaties met eten vermijden, zoals samen eten met vrienden of teamgenoten.
• Zich terugtrekken en hierin steeds meer alleen staan.

Bovenstaande maakt maar weer eens duidelijk dat voldoende eten, de juiste keuzes en op het juiste moment essentieel is voor je gezondheid en voor je sportprestaties.

HOE SNEL MERK JE DE GEVOLGEN?

De gevolgen van een energietekort merk je vaak niet direct. Soms duurt het weken of zelfs maanden voordat de signalen duidelijk worden. In het begin uit dit zich vaak subtiel, zoals minder energie tijdens trainingen, een langere hersteltijd of het gevoel dat je prestaties stagneren.

Blijft het energietekort langer bestaan, dan kunnen klachten zich opstapelen. Denk aan terugkerende blessures, vaker ziek zijn, vermoeidheid of het gevoel dat trainen steeds meer moeite kost. Juist omdat de signalen geleidelijk ontstaan, is het belangrijk om alert te blijven en regelmatig stil te staan bij je energiebalans.

KAN DIT OOK GEBEUREN ALS IK GEZOND EET?

Ja. Ook met een gezond en bewust voedingspatroon kun je te weinig energie binnenkrijgen. RED-S gaat namelijk niet over wat je eet, maar over de balans tussen energie-inname en energieverbruik. Wanneer je veel traint, intensiever gaat sporten of meerdere sessies per dag doet, stijgt je energiebehoefte. Als je voeding hier niet in meegroeit, ontstaat er een energietekort.

Dit gebeurt vaak onbewust. Sporters kiezen bijvoorbeeld vooral voor lichte of ‘schone’ maaltijden, slaan eetmomenten over of eten onvoldoende rondom trainingen. Op korte termijn lijkt dat misschien geen probleem, maar op de lange termijn kan dit invloed hebben op herstel, prestaties en gezondheid.

SPORT JE ZELF VEEL?

Check je inname en verbruik eens. Dat kan tegenwoordig met handige apps. Het geeft je direct goed inzicht in jouw balans. Voor sporters die moeite hebben om direct na training voldoende te eten, kan een hersteldrank een praktische eerste stap zijn. Een combinatie van koolhydraten en eiwitten helpt om het lichaam na inspanning weer van energie te voorzien en het herstelproces te ondersteunen. Onze Recovery Drink is ontwikkeld om dit aanvullen eenvoudig te maken na intensieve inspanning.

Kom je er niet uit? Laat je balans dan eens beoordelen door een sportdiëtist.

Over de auteur:

Linda Swart is expert op het gebied van voeding en heeft veel ervaring in de sportwereld. Ze is één van de drijvende krachten achter het Adviesbureau Voeding & Sport en begeleid sporters bij hun voedingsproblematiek of vraagstukken om met voeding prestaties te optimaliseren. Naast haar ervaring binnen AVS heeft ze vele jaren gewerkt als sportdiëtist bij FC Groningen en is ze High Performance Partner geweest van TeamNL NOC*NSF.